Depressie: Symptomen, oorzaken en behandeling.

 
 
"Je ziet het even allemaal niet meer zitten, je bent moe, voelt je verdrietig en kan je nergens toe zetten."
 
Voor iedereen zijn deze symptomen wel herkenbaar, je voelt je down. Vaak zijn deze klachten kortdurend in tegenstelling tot een depressie. Verschillende factoren kunnen bijdragen aan een depressieve episode. 
 
Onderzoeken laten zien dat er zowel 'biologische' als omgevingsfactoren zijn die een rol spelen bij een depressie. Zo spelen erfelijke factoren een belangrijke rol bij het ontstaan van depressie, alhoewel de exacte genetische oorzaken - zelfs ruim 10 jaar na het beëindigen van het Human Genome Project - nog steeds niet bekend zijn. In een ander verband wordt ook vaak gesproken over het belang van bepaalde chemische stoffen in de hersenen zoals serotonine, groeifactoren zoals BDNF of een disbalans van hersenactiviteit tussen de rechter- en linker-frontaal schors. Anderzijds is ook bekend dat zware emotionele of traumatische ervaringen uit het verleden, of emotionele verwaarlozing een risico-factor vormen en de kans op een depressie kunnen vergroten. In het hiernavolgende zullen we verder ingaan op wat een depressie nu eigenlijk is en welke behandelingen voor depressie er zijn en wat daar over bekend is. Voor meer wetenschappelijke achtergrondinformatie over depressie, EEG en Personalized Medicine zie ook ons onderzoeksinstituut en voor informatie over rTMS bij obsessieve compulsieve stoornis (OCS) kijk hier.
 
 

Wat is een depressie?

Depressie is een van de meest voorkomende psychische stoornissen en onderscheidt zich van ‘normale’ somberheid door de aard en duur van de symptomen. Om van een stoornis te spreken dienen minimaal 5 van in totaal 9 symptomen, waaronder in ieder geval somberheid en/of verlies van interesse of plezier, binnen een periode van twee weken aanwezig zijn geweest en wijzen op een verandering ten opzichte van eerder functioneren. In het algemeen kan gesteld worden dat depressie bij vrouwen 2 keer vaker voorkomt dan bij mannen. Vrouwen krijgen de stoornis dus vaker dan mannen, maar als het eenmaal zover is zijn het beloop en de kans op herhaling ongeveer gelijk. Uit onderzoek blijkt dat in Nederland  6% van de volwassen Nederlandse bevolking aan depressie in engere zin of daar pas geleden mee te kampen heeft gehad. Dat zijn in totaal ongeveer 750.000 Nederlanders. Verder is gebleken dat 1 op de 7 mensen ooit een depressie krijgt. 

 

Niet iedere depressieve, sombere of verdrietige stemming is een psychische aandoening. Depressie is niet zomaar een negatieve stemming waar je gemakkelijk weer uit komt. Het heeft ook niets te maken met persoonlijke zwakte of gebreken. Het is een serieuze psychische stoornis waar mensen van alle leeftijden last van kunnen hebben. Meer dan de helft van de mensen met een depressie ondervindt ernstige beperkingen in het sociaal functioneren, zoals verhoogd ziekteverzuim, minder sociale contacten, slechter functioneren in het gezin of binnen een relatie. In veel gevallen leidt het ziekteverzuim tot tijdelijke of definitieve arbeidsongeschiktheid. 

 

 

Klinische Depressie

Een (klinische) depressie is een stemmingsstoornis die zich kenmerkt door een verlies van levenslust of een zwaar terneergeslagen stemming. Wanneer een depressie niet op de juiste manier wordt behandeld, kan het verergeren en zelfs leiden tot een levensbedreigende situatie. 
 
Een klinische depressie moet aan een aantal criteria voldoen, zoals vastgelegd in de DSM-IV, het diagnostisch handboek voor psychologische aandoeningen. 
 
 

Symptomen depressie

Psychologische symptomen:

  • Depressieve stemming: neerslachtigheid, bedroefdheid, somberheid, hopeloosheid, gedeprimeerdheid; soms is die verlaagde stemming 's ochtend het ergste ("dagschommelingen")
  •  vermoeidheid, verlies van energie, initiatief en kracht 
  • gevoel: angst is vaak een kenmerkend gevoel bij een depressie; soms is er sprake van een sterke afvlakking van gevoelsleven: men voelt niets meer, geen verdriet, vreugde, angst of blijheid. 
  • Stoornissen van de vorm van het denken: problemen met concentreren en geheugen, denkremming en besluiteloosheid 
  • Gedachten over schuld, zelfverwijt, waardeloosheid en verlies van zelfrespect
 

Gedragsmatige symptomen:

  • Sociaal terugtrekgedrag, verlies van interesse in de omgeving 
  • Verlies van het vermogen plezier te beleven 
  • Lichamelijke onrust of juist geremd gedrag 
  • Verminderde productiviteit 
  • Suïcidaliteit (zelfmoord gedachtes/neigingen) 
  • Huilbuien

Functionele symptomen (vitale of biologische functies):

Psychotische symptomen
In 10 à 15% van de depressies is er sprake van psychotische kenmerken, d.w.z. er is een gestoorde toetsing van de realiteit. Dit uit zich bij een psychotische depressie meestal in wanen (oncorrigeerbare gedachtedwalingen). Vaak is de inhoud van die wanen in overeenstemming met de depressieve stemming (stemmingscongruent): de thema's staan in het teken van persoonlijke tekortkomingen, falen, schuld, dood, straf of nihilisme.
 

Soorten depressie

Er bestaan verschillende soorten depressies. Een unipolaire depressie kenmerkt zich doordat iemand zich een lange tijd neerslachtig voelt. Een bipolaire depressie kenmerkt zich juist door de afwisselende perioden waarin iemand zich een tijd neerslachtig voelt met tijden waarop iemand juist zeer veel energie heeft, opgewekt is, en zich onrustig voelt. Wanneer iemand dit ervaart, spreken we van een manie. Bipolaire depressie wordt ook wel manisch-depressief genoemd.
 
Depressie komt wereldwijd bij ongeveer 121 miljoen mensen voor. In Nederland heeft 6% van de mensen een depressie of er recent een gehad. Een op de zeven mensen in Nederland krijgt ooit te maken met een depressie.
 
Enkele feiten over depressie:
  • Het is de op een na grootste doodsoorzaak na hartziekten en het is aangetoond dat depressie een grote bijdrage levert aan coronaire ziekte 
  • Depressie komt bij vrouwen tweemaal zo vaak voor dan bij mannen en komt het meest voor in de leeftijd 25-45 jaar 
  • Minder dan 30% van de mensen met een depressie voelen een vermindering van de symptomen door het slikken van antidepressiva zoals Seroxat (Paroxetine), Efexor (Venlafaxine), Cipramil (Citalopram), Remeron (Mirtazapine) of Doxepine. 
  • Depressie zorgt voor meer absentie dan elke andere stoornis en het geeft werkgevers veel ‘productie-verlies’ 
  • Wereldwijd staat depressie op de vierde plaats van de lijst van meest voorkomende ziekten.
 

Depressie: Oorzaken

Het is moeilijk om één oorzaak voor depressie te geven, het is vaak een combinatie van verschillende factoren.
 

Biochemische factoren

Uit onderzoek is gebleken dat depressie een verstoring is in de balans van bepaalde stoffen (zoals serotonine, noradrenaline en groeifactoren zoals BDNF) in de hersenen. Echter recent onderzoek wijst ook uit dat dit toch complexer is dan enkel een verlaagd serotonine gehalte. Ook is uit recent onderzoek gebleken dat depressie samenhangt met een bepaald verstoord patroon van hersenactiviteit, ofwel in welke mate bepaalde hersengebieden communiceren. Behandeling met rTMS is specifiek gericht op het herstellen van deze communicatie tussen hersengebieden (Dorsolateraal prefrontaal cortex; anterior cingulate etc.)
 

Licht

Een specifieke vorm van Depressie die verband houdt met het korter worden van de dagen ofwel de winterdepressie (Seasonal Affective Disorder ofwel SAD) wordt met name veroorzaakt door een tekort aan licht. Dit is vaak goed te voorkomen middels lichttherapie.
 

Biogenetische factoren

Er is een erfelijke component die een rol speelt. Kinderen van ouders met een depressie hebben driemaal zoveel kans om zelf depressief te worden, dan kinderen van ouders die niet depressief zijn.
 

Psychosociale factoren

Ingrijpende levensgebeurtenissen, zoals een echtscheiding, overlijden, ontslag, maar ook het krijgen van een kind en promotie kunnen een belangrijke rol spelen in het ontwikkelen van een depressie. Dit zijn gebeurtenissen die erg veel spanning en stress op kunnen roepen, waardoor je het niet meer ziet zitten.
Het sociale leven kan ook juist zorgen voor een helende werking van de depressie. Een stabiele relatie, vrienden die je steunen en helpen en een fijne baan kunnen zorgen voor een goede structuur in je leven en een sociaal vangnet.
 

Psychische factoren

Het blokkeren van pijnlijke gevoelens en gedachten door onverwerkte traumatische (jeugd)ervaringen kunnen het ontstaan van een depressie vergroten.
 

Organische factoren

Bepaalde medicijnen en verschillende soorten drugs (een aantal hoge bloeddruk medicijnen, slaapmiddelen, alcohol, amfetamine, cocaïne) staan bekend om het mogelijk veroorzaken van een depressie. Daarnaast bestaan er ook een aantal lichamelijke aandoeningen die de kans op depressie vergroten (zoals een hersenbloeding).
 

Depressie: Behandeling

Er zijn verschillende mogelijkheden om een depressie te behandelen, zoals: 

Meer achtergrondinformatie over deze verschillende behandelingen kunt u vinden onder 'Behandeling van Depressie' of bekijk ook onze informatiefilm.